تغییر اجتماعی و توسعه- مروری بر نظریات نوسازی، وابستگی و نظام‌جهانی

کد کالا:
18-106296

برای نظر دادن به این محصول اولین باشید

وضعیت: تهیه از مراکز توزیع

‎10٬000تومان


مكتب نظام جهانی، آلوین سو برخلاف تمایل رایج كه معتقد است نظام جهانی جزئی از پارادایم وابستگی(وابستگی نو) است، استدلال می‌كند كه این پارادایم مجزاست. چهره شاخص پارادایم نظام جهانی امانوئل والرشتاین است. وی با توجه به موارد رشد سریع در آسیای شرقی، بحران كشورهای سوسیالیستی و بحران سرمایه‌داری آمریكایی كه پارادایم وابستگی قادر به تبیین آن‌ها نبود، اقدام به نظریه‌پردازی كرد.



نویسنده كتاب استادیار دانشگاه هاوایی می‌باشد. این كتاب با تأكید بر جنبه‌های اجتماعی رشد اقتصادی، وابستگی و سرمایه‌داری ترجمه گردیده است.

كتاب، تغییر اجتماعی و توسعه با رویكردی تطبیقی، سه مكتب فكری عمده توسعه طی دهه‌های اخیر یعنی مكتب نوسازی، وابستگی و نظام جهانی را مورد بحث و بررسی قرار داده است. الوین سو با عنایت به تحولات تاریخی و بررسی نمایندگان شاخص مكاتب نوسازی و وابستگی، این دو نحله را به دو گروه مطالعات سنتی و جدید تقسیم كرده و در نهایت پنج دیدگاه عمده پیرامون روند توسعه در جهان را فراروی مخاطبان خویش قرار می‌دهد. هدف كتاب حاضر به زعم نویسنده اثر، نشان دادن این واقعیت است كه هر سه مكتب فكری علی‌رغم وارد شدن اشكالات جدی به آن‌ها در سال‌های پایان قرن بیستم همچنان پویا و فعال هستند. هر سه مكتب با تأمل پیرامون انتقادات وارده و ایجاد تغییر در نگرش اولیه به حیاتی دوباره دست یافته‌اند. این امر گویای این واقعیت است كه برخلاف دیدگاه برخی روش‌شناسان مانند توماس كوهن، پارادایم‌ها در علوم اجتماعی شكل تكاملی تدریجی دارند و هیچ‌گاه در قالب یك انقلاب علمی، یك پارادایم نو جایگزین پارادایم كهن نمی‌شود.

آلوین سو بر خلاف كوهن معتقد به رشد انباشتی علم بوده و استدلال می‌كند كه علم توسعه به عنوان یكی از رشته‌های فرعی علوم اجتماعی به شكل انباشتی رشد كرده و هیچكدام از پارادایم‌های اولیه از بین نرفته‌اند. به همین دلیل او معتقد است پارادایم مدرنیزاسیون همچنان به پویایی خود ادامه داده و پارادایم وابستگی جایگزین آن نشده است. آلوین سو در نهایت به نوعی هم‌زیستی میان پارادایم‌ها معتقد شده و چنین بیان می‌دارد كه هریك از پارادایم‌ها با انتقاداتی كه به دیگری وارد ساخته زمینه كمال و توسعه آن‌ را فراهم نموده است.

كتاب حاضر به سه بخش تقسیم شده است و هریك از بخش‌ها نیز به ترتیب به بررسی یكی از مكاتب اختصاص دارد. هر بخش شامل سه فصل بوده و سازماندهی فصول نیز در همه بخش‌ها یكسان است. نخستین فصل به ارائه بستر تاریخی، بنیادهای تئوریك، نظریات اصلی، فرض‌های اساسی و سیاست‌ها و خط‌‌مشی‌های دنبال شده از سوی هریك از مكاتب‌ می‌پردازد.

فصل دوم به بررسی مطالعات تجربی اولیه در هریك از مكاتب مزبور پرداخته و نقاط قوت و همچنین انتقادات وارده بر نظریات كلاسیك را مطرح می‌سازد و بالاخره فصل سوم، نیز به بررسی پاسخ‌های ارائه شده در برابر منتقدین، مطالعات تجربی جدید و نقاط قوت نظریات جدید در هر مكتب می‌پردازد.

نویسنده در بخش اول به معرفی مكتب نوسازی، مطالعات اولیه و نوسازی جدید همراه با ذكر مواردی از پژوهش انجام شده در قالب این پارادایم می‌پردازد. در توضیح مكتب نوسازی می‌توان گفت كه در اواخر دهه 1950 میلادی، پارادایم مدرنیزاسیون، پارادایم مسلط در رشته فرعی توسعه بود. این پارادایم در فضایی ایجاد گردید كه ایالات متحده در اوج قدرت قرار داشت، گسترش نفوذ كمونیسم یك خطری جدی برای آمریكا و غرب تلقی می‌شد و به علت واگرایی امپراطوری استعماری اروپا، كشورهای تازه استقلال یافته یكی بعد از دیگری در حال ظهور بودند. به اعتقاد نویسنده كتاب، پارادایم مدرنیزاسیون از لحاظ نظری ریشه در نظریه‌های تكاملی(تحول تك خطی است، تحول بسوی یك مقصد نهایی كه همان ترقی و تمدن است می‌باشد و تحول به شكلی آهسته از جوامع ساده به سوی جوامع پیچیده صورت می‌گیرد) و نظریه كاركردگرایی(عمدتاً عقاید پارسونز مبتنی بر اینكه جامعه مانند ارگان زیستی دارای اجزایی است كه هریك كارویژه‌های مخصوص به خود را دارند) داشت.

به نظر می‌رسد نظریات جدید نوسازی با انجام اصلاحاتی مانند تكیه مجدد بر سنت، تكیه مجدد بر تاریخ و ارائه تحلیل‌های پیچیده‌تر، توانسته باشد از بحران اواخر دهه‌ی 1960 به سلامت رسته و خط سیر تحلیلی ثمربخش خود را با قوت تمام در دهه 1990 ادامه دهد. بعلاوه این احتمال وجود دارد كه مطالعات نوسازی با چهره‌ای جدید و به عنوان اصلاح كننده دیدگاه‌های جدیدی كه منحصراً بر عوامل خارجی تأكید دارند(یعنی دیدگاه‌های وابستگی و نظام جهانی) به ظهور برسد.

در بخش دوم مطالعات سنتی و جدید در قالب مكتب وابستگی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. پارادایم وابستگی در آمریكای لاتین ظهور كرد و پاسخی بود هم به شكست برنامه‌های كمسیون اقتصادی آمریكای لاتین(ECLA) در اوایل دهه 1960 و هم به بحران ماركسیسم ارتودوكس كه معتقد بود آمریكای لاتین قبل از انقلاب صنعتی پرولتاریا باید از مرحله انقلاب صنعتی بورژوازی عبور نماید. به اعتقاد سو، وابستگی در اواخر دهه 1960 به شكل پارادایم مسلط در رشته فرعی توسعه درآمد. این مكتب در اندیشه‌های اقتصاددانانی چون رائول پربیش كه معتقد به سیاست جایگزینی واردات بود و بر  اندیشه‌های نو ماركسیستی كه عواقب منفی امپریالیسم تأكید می‌گذاشت، ریشه داشت. پارادایم وابستگی انتقاداتی جدی بر پارادایم مدرنیزاسیون وارد ساخته و كلیه مفروضات آنرا به شكل واژگونه درآورد.

نظریات جدید وابستگی با تكیه مجدد بر تاریخ توجه بیشتری را نسبت به وضعیت‌های خاص وابستگی در طول تاریخ مبذول داشته‌اند. همچنین در این دیدگاه جدید دولت در جهان سوم دیگر به عنوان یك دولت وابسته به بیگانه در نظر گرفته نمی‌شود، بلكه عامل فعالی است كه ضمناً با سرمایه محلی و سرمایه بین‌المللی نیز همكاری دارد. و ویژگی آخر مطالعات جدید وابستگی این است كه همه‌ی نظریات مزبور، همزیستی میان دو فرایند متناقض، یعنی وابستگی و توسعه را امكان‌پذیر می‌دانند. بدین ترتیب نه تنها كاردوزو، اودانل و ایوانس قادر هستند موقعیت اقتصادی برزیل را در به انجام رساندن فرایند تعمیق صنعتی در اواخر دهه 1960 توضیح دهند، بلكه گلد نیز می‌تواند معجزه توسعه اقتصادی تایوان را با مراجعه به مفهوم توسعه پویا تحلیل نماید.

از نگاه نویسنده كتاب، به نظر می‌رسد مطالعات وابستگی جدید از پیچیدگی‌های بیشتری نسبت به مطالعات سنتی وابستگی برخوردار است. به همین خاطر دیدگاه جدید وابستگی می‌تواند كماكان به عنوان یك سنت زنده به حیات خود ادامه دهد.

در بخش سوم با معرفی مكتب نظام جهانی و مطالعات در سطح ملی و جهان‌شمول توسعه به نتیجه‌گیری پرداخته و دیدگاه خود درباره تكامل تدریجی پارادایم‌های مزبور را بیان می‌دارد. به همین دلیل نویسنده اثر خود را نقطه پایان ادبیات توسعه نمی‌داند. در مورد مكتب نظام جهانی، آلوین سو برخلاف تمایل رایج كه معتقد است نظام جهانی جزئی از پارادایم وابستگی(وابستگی نو) است، استدلال می‌كند كه این پارادایم مجزاست. این مطلب نیز یكی از نكات كلیدی این كتاب است و در واقع یكی از اهداف عمده نوشتن آن بشمار می‌رود. چهره شاخص پارادایم نظام جهانی امانوئل والرشتاین است. وی با توجه به موارد رشد سریع در آسیای شرقی، بحران كشورهای سوسیالیستی و بحران سرمایه‌داری آمریكایی كه پارادایم وابستگی قادر به تبیین آن‌ها نبود، اقدام به نظریه‌پردازی كرد. به اعتقاد سو، پارادایم نظام جهانی از لحاظ فكری ریشه در نوماركسیسم از یكسو و مكتب تاریخی فرناند برادل از سوی دیگر دارد. ویژگی شاخص روش‌شناختی پارادایم نظام جهانی، تمركز بر نظام‌های تاریخی است. او نظام‌ها را در طول تاریخ به نظام‌های كوچك(mini-systems)، امپراتوری‌های جهانی(empires world) و اقتصادهای جهانی(world economies) تقسیم می‌نماید. والرشتاین معتقد به ظهور نظام جهانی سرمایه‌داری از اول قرن شانزدهم میلادی می‌باشد.

در واقع نكته بارز كتاب، نگرش علمی و عینی و مقایسه‌ای نویسنده به هریك از مكاتب توسعه و بررسی پژوهش‌های موردی انجام شده در چارچوب هریك از آنهاست.


اطلاعات تکمیلی

اطلاعات تکمیلی کتاب تغییر اجتماعی و توسعه- مروری بر نظریات نوسازی، وابستگی و نظام‌جهانی

کد کالا 18-106296
وزن 390 گرم
انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی
مولف آلوین. ی. سو
مترجم محمود حبیبی مظاهری
تاریخ انتشار 30 آذر 1390
قطع کتاب وزیری
نوع جلد شومیز
نوع چاپ تک رنگ
نوع کاغذ معمولی
تعداد صفحات 262
نوبت چاپ 5
شابک 13 رقمی 9786005282061

توصیف محصول

جزییات

ß

برچسب‌های محصول

برچسب‌های محصول

برای جدا کردن برچسب‌ها از فاصله استفاده کنید. برای جملات نقل قول تکی (') را به کار ببرید.

نظرات مشتری

نظر خودتان را بنویسید

شما نظر می دهید: تغییر اجتماعی و توسعه- مروری بر نظریات نوسازی، وابستگی و نظام‌جهانی

شما به این محصول چه امتیازی می‌دهید؟ *

  1 ستاره 2 ستاره 3 ستاره 4 ستاره 5 ستاره
قیمت
محتوا
به روز بودن
کیفیت تولید
Back to Top